Trong các hệ thống bãi xe, trạm cân điện tử, trạm thu phí, kho bãi hay cổng ra vào nhà máy, camera chụp và nhận diện biển số (LPR/ANPR) là “con mắt” của toàn bộ hệ thống. Nếu chọn sai loại camera hoặc lắp đặt không hợp lý, biển số mờ, lóa sáng, bị che khuất… sẽ khiến việc quản lý xe trở nên thiếu chính xác, khó kiểm soát gian lận và mất thời gian tra cứu.
Qua bài viết này Smartscale sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn:
- Nên chọn loại camera nào để chụp và nhận diện biển số ổn định.
- Những thông số kỹ thuật quan trọng cần quan tâm.
- Vị trí lắp đặt như thế nào để tối ưu góc chụp, khoảng cách và chất lượng nhận diện.
Camera nhận diện biển số là gì và đóng vai trò gì?
Camera nhận diện biển số là loại camera chuyên dùng để:
- Ghi lại hình ảnh biển số xe khi xe đi qua cổng vào/ra.
- Kết hợp với phần mềm cân xe để tự động đọc biển số và lưu phiếu cân, vé xe hay lệnh xuất/nhập kho
- Giúp kiểm soát xe lạ ra vào cổng dựa trên dữ liệu đã được thu thập
Vì vậy, việc lựa chọn đúng loại camera không chỉ là câu chuyện “hình ảnh có đẹp hay không”, mà ảnh hưởng trực tiếp tới:
- Tỉ lệ nhận diện chính xác.
- Khả năng truy xuất dữ liệu khi cần.
- Tính minh bạch, chống gian lận trong vận hành.
Các tiêu chí quan trọng khi chọn camera chụp biển số
Độ phân giải và chất lượng cảm biến
Độ phân giải càng cao thì biển số càng rõ, đặc biệt trong các tình huống:
- Xe chạy nhanh.
- Biển số bị bám bụi, bẩn, trầy xước.
- Góc chụp chéo, không chính diện.
Thông thường:
- Khuyến nghị: 2MP (Full HD 1920×1080).
Ngoài độ phân giải, nên chọn camera có:
- Cảm biến chất lượng cao (CMOS tốt, độ nhạy sáng ổn).
- Hỗ trợ WDR (Wide Dynamic Range): Giúp cân bằng sáng khi có chênh lệch giữa nền trời sáng và xe tối hoặc ngược lại.
Tốc độ khung hình và tốc độ màn trập (shutter)
Biển số dễ nhòe khi xe chạy nhanh nếu:
- Tốc độ màn trập chậm (shutter thấp).
- Tốc độ khung hình thấp (ít khung hình/giây).
Vì vậy:
- Chọn camera hỗ trợ tốc độ khung hình từ 25–30 fps.
- Có thể điều chỉnh tốc độ màn trập nhanh để “đóng băng” chuyển động của xe, tránh hiện tượng nhòe chuyển động (motion blur).
Đặc biệt ở trạm cân, cổng nhà máy, nơi xe tải, container di chuyển, việc đảm bảo biển số rõ nét khi xe vào/ra là cực kỳ quan trọng.
Khả năng nhìn đêm và hồng ngoại
Ban đêm hoặc trong môi trường thiếu sáng, cần camera:
- Hỗ trợ hồng ngoại (IR) với tầm xa phù hợp (10m, 20m, 30m… tùy vị trí lắp).
- Hạn chế tình trạng biển số bị lóa vì đèn pha, đèn hậu.
Một số camera chuyên biển số có:
- Công nghệ IR thông minh, tự điều chỉnh cường độ hồng ngoại.
- Bộ lọc IR-cut cho hình ảnh rõ hơn trong điều kiện ánh sáng phức tạp.
Nếu khu vực lắp có ánh sáng đèn đường tốt, vẫn nên ưu tiên camera có IR chủ động để đảm bảo hình không bị phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn sáng bên ngoài.
Đọc thêm: 5 lợi ích vượt trội của camera AI
Ống kính, tiêu cự và góc nhìn
Ống kính và tiêu cự quyết định:
- Góc nhìn rộng hay hẹp.
- Khả năng zoom gần biển số hay quan sát tổng quát.
Một số gợi ý:
- Nếu lắp gần vị trí xe dừng, chỉ cần góc nhìn hẹp, tập trung vào khu vực biển số để ảnh nét hơn.
- Trong bãi xe hoặc khu vực nhiều làn, có thể dùng:
- Một camera toàn cảnh (góc rộng).
- Một camera đặc tả biển số (góc hẹp, zoom vào vị trí đặt biển số).
Có thể chọn ống kính:
- Fixed lens (cố định): Giá tốt, phù hợp nếu đã xác định rõ khoảng cách và góc chụp.
- Varifocal lens (ống kính thay đổi tiêu cự): Linh hoạt, điều chỉnh được khung hình sau khi lắp đặt.
Chuẩn bảo vệ ngoài trời và độ bền
Camera phục vụ chụp biển số thường lắp ngoài trời: cổng, bãi xe, trạm cân, gần đường đi của xe tải, container… Vì vậy cần:
- Chuẩn chống bụi, nước: IP66 hoặc IP67 trở lên.
- Vỏ kim loại chắc chắn, chống va đập vừa phải.
- Hoạt động ổn định trong dải nhiệt độ cao/thấp tùy theo môi trường.
Đặc biệt ở khu vực mưa nhiều, bụi bẩn, nên kết hợp với mái che nhỏ để hạn chế nước mưa, bụi bám trực tiếp lên ống kính.
Hỗ trợ nhận diện biển số và tích hợp phần mềm
Camera chỉ là phần phần cứng, để nhận diện được biển số cần tích hợp phần mềm để:
- Tự động điền biển số vào phiếu cân/phiếu ra vào cổng.
- Lưu thông tin : biển số – thời gian – hình ảnh – trọng lượng – người thao tác…
Tùy quy mô trạm cân và ngân sách, doanh nghiệp lựa chọn phương linh hoạt, đồng thời đảm bảo:
- Tỷ lệ nhận biến số phải đạt 100%
- Dễ dàng tích hợp với hệ thống đang dùng hoặc dự kiến triển khai.
Vị trí lắp đặt camera để chụp biển hiệu quả
Nhiều trạm cân chọn được camera tốt nhưng vị trí lắp đặt chưa được tối ưu, dẫn đến hiệu quả chưa tốt trong việc nhận diện biển số. Sau đây là một số quy tắc quan trọng khi lắp đặt camera
Khoảng cách từ camera đến xe
Khoảng cách lý tưởng phụ thuộc vào:
- Tiêu cự ống kính.
- Độ phân giải camera.
Tuy nhiên, có thể tham khảo:
- Với camera 2–4MP, ống kính phổ biến 2.8–12mm, khoảng cách chụp biển số hiệu quả thường từ 3–12m, tùy cách zoom và bố trí.
- Mục tiêu là khi xem lại, vùng biển số chiếm một phần đủ lớn trong khung hình, không bị quá bé.
Nếu vừa muốn bắt biển số, vừa xem toàn cảnh xe, có thể dùng:
- 1 camera toàn cảnh (nhìn cả thân xe, barie, khu vực cân).
- 1 camera đặc tả biển số (zoom vào biển số).
Độ cao lắp đặt
Lắp quá thấp:
- Dễ bị va chạm bởi xe tải, container, xe cẩu.
- Góc nhìn hạn chế, bị che khuất bởi cabin, người, barie.
Lắp quá cao:
- Biển số trở nên quá nhỏ trên hình.
- Góc chụp bị “dốc”, dễ bị méo, khó nhận diện.
Thông thường:
- Camera chụp biển số dạng cổng vào/ra nên lắp ở độ cao khoảng 3–5m (tùy loại xe chính: xe con, xe tải, container…).
- Nên thử nghiệm thực tế bằng cách cho xe chạy qua nhiều lần và điều chỉnh tới khi đạt góc nhìn tối ưu.
Góc chụp so với hướng di chuyển của xe
Góc chụp lý tưởng:
- Xe tiến vào trong tầm nhìn camera với góc lệch nhỏ (tốt nhất dưới 30 độ so với phương vuông góc biển số).
- Hạn chế chụp quá chéo, khiến biển số bị méo, khó nhận dạng.
Nếu mặt bằng không cho phép chụp chính diện, cố gắng thiết kế:
- Làn xe chạy đi vào vùng “sweet spot” của camera, nơi góc chụp vẫn đảm bảo dễ đọc biển số.
- Điều chỉnh vị trí barie, cảm biến dừng xe để biển số dừng đúng vùng quan sát.
Tác động từ ánh sáng và đèn xe
Một số tình huống dễ gây lỗi:
- Cổng ra/vào quay mặt về hướng có ánh nắng trực diện.
- Biển số bị lóa vì đèn pha xe chiếu vào camera.
- Khu vực quá tối, chỉ có đèn hậu, khiến biển số không rõ.
Giải pháp:
- Chọn camera có WDR, khả năng chống ngược sáng tốt.
- Lắp mái che nhỏ để giảm bớt ánh sáng trực tiếp và mưa.
- Tùy trường hợp, có thể bổ sung:
- Đèn chiếu sáng phụ (ánh sáng trắng mềm, không quá gắt).
- Điều chỉnh hướng xe dừng sao cho không chiếu đèn pha thẳng vào camera.
Hạn chế vật cản và che khuất
Khi thiết kế vị trí lắp, cần tính đến:
- Barie, thanh chắn, cột trụ, cổng kéo… có che biển số không.
- Người đứng thao tác có thường xuyên che khuất camera hay không.
- Xe tải phủ bạt, container có làm biển số sau bị che mất; nếu vậy, cần:
- Ưu tiên chụp biển số trước.
- Hoặc bố trí 2 camera cho phía trước và phía sau.
Trong môi trường trạm cân, kho bãi, xe tải thường phủ bạt, chất hàng cao, nên cần xem luồng di chuyển thực tế để chọn vị trí chụp hợp lý.
Một số lỗi thường gặp khi triển khai và cách khắc phục
Biển số mờ khi xe chạy nhanh
- Nguyên nhân: shutter chậm, fps thấp, góc chụp không chuẩn.
- Khắc phục: tăng tốc độ màn trập, chọn camera fps cao hơn, điều chỉnh lại góc chụp và khoảng cách.
Biển số bị lóa ban đêm
- Nguyên nhân: đèn pha chiếu thẳng vào camera, IR quá mạnh, ngược sáng.
- Khắc phục: điều chỉnh vị trí camera, hướng xe dừng, giảm công suất IR hoặc dùng camera LPR có tối ưu chống lóa biển số.
Hình ảnh rõ nhưng phần mềm nhận diện sai nhiều
- Nguyên nhân: chưa tinh chỉnh thuật toán LPR cho đúng định dạng biển số Việt Nam, chất lượng ảnh chưa đủ nét ở vùng biển số.
- Khắc phục: kiểm tra log hình ảnh, tăng độ phân giải, thu hẹp khung hình tập trung vào biển số, tối ưu thuật toán và cấu hình phần mềm.
Camera lắp ngoài trời nhanh xuống cấp
- Nguyên nhân: không có mái che, không chọn chuẩn IP cao, lắp ở vị trí dễ va đập.
- Khắc phục: dùng camera chuẩn IP66/67, vỏ kim loại, có mái che, hạn chế vị trí dễ bị xe va chạm.
Một số camera đề xuất
Sau đây là một số camera do SmartScale đề xuất
- Hikvision DS‑2CD7A26G0/P‑IZS ANPR Camera: Camera chuyên ANPR/nhận diện biển số thường được phân phối nhiều tại Việt Nam nên việc bảo trì, thay thế linh kiện sẽ thuận lợi.
- Vivotek IB9365‑LPR 2MP Outdoor License Plate Bullet: 2MP, dòng chuyên dành cho biển số, ngoài trời tốt.
- Vivotek IB9387‑LPR 5MP Outdoor License Plate Camera: 5MP – nếu bạn muốn hình ảnh có độ nét cao hơn
- ZKTeco ZK‑BL‑852Q38A‑LP Bullet IP LPR Camera 2MP: Một lựa chọn ngân sách tốt, nếu dự án chưa đầu tư lớn hoặc muốn triển khai thử nghiệm.
- TGW LBV2 Series LPR Camera: Một dòng camera LPR với chi phí thấp hơn, có thể phù hợp với các làn xe ít di chuyển nhanh.
- LPR Camera SG601: Giải pháp rất ngân sách, nếu bạn chỉ cần chức năng cơ bản và khoảng cách/ góc lắp đặt thuận lợi.
Lý do nên chọn các camera trên và lưu ý khi chọn
- Tất cả các sản phẩm đều nhắm vào việc nhận diện biển số (license plate recognition) — đây là yêu cầu quan trọng khi lắp camera cho việc biển số xe.
- Ví dụ: GeoVision GV-LPC2210 có khả năng nhận diện biển số xe lưu thông tốc độ tới 120 km/h, chuẩn IP67, lens motorized zoom.
- Việc lựa chọn dựa vào:
- Độ phân giải (2MP vs 5MP): Nếu khoảng cách lắp lớn hoặc muốn giữ nét cao để crop ảnh — chọn 5MP.
- Ống kính và tiêu cự: Zoom hoặc varifocal giúp bạn linh hoạt hơn khi lắp ở khoảng cách khác nhau.
- Khả năng hoạt động ngoài trời: IP66/IP67, chịu nhiệt độ cao/thấp, chống bụi/ nước.
- Hỗ trợ ANPR/LPR tích hợp hoặc tương thích phần mềm: Giúp kết nối dễ với hệ thống của bạn (ví dụ phần mềm quản lý bãi xe, trạm cân).
Kết luận
Để hệ thống chụp và nhận diện biển số hoạt động hiệu quả, doanh nghiệp cần quan tâm tới cả hai yếu tố:
- Phần cứng – camera phù hợp:
- Độ phân giải đủ cao.
- Tốc độ khung hình và màn trập tốt.
- Hỗ trợ WDR, IR, hoạt động ổn định ngoài trời.
- Ống kính, tiêu cự phù hợp khoảng cách thực tế.
- Phần triển khai – vị trí lắp đặt hợp lý:
- Khoảng cách, độ cao, góc chụp tối ưu.
- Tránh ngược sáng, lóa đèn, vật cản.
- Kết hợp camera toàn cảnh và camera đặc tả biển số khi cần.
Khi lựa chọn và lắp đặt đúng cách, camera chụp biển số không chỉ giúp quản lý phương tiện chính xác, mà còn là “bằng chứng số” rõ ràng, hỗ trợ doanh nghiệp hạn chế tranh chấp, chống gian lận và vận hành chuyên nghiệp hơn.
