Trạm cân xe đóng vai trò rất quan trọng trong việc kiểm soát khối lượng hàng hóa vận chuyển, đảm bảo tính chính xác, chống gian lận và thất thoát. Với yêu cầu khắt khe về giám sát liên tục và an toàn, việc lựa chọn hệ thống camera phù hợp là vô cùng quan trọng. Hiện nay, tuy các trạm cân đã sử dụng camera cho việc giám sát nhưng còn mắc phải những vấn đề khiến việc giám sát thiếu hiệu quả như đặt camera sai vị trí, lựa chọn loại camera không đạt tiêu chuẩn,… Vì vậy, hôm nay SmartScale sẽ giúp bạn nắm được những yếu tố cần thiết và quan trọng trong việc lựa chọn Camera giám sát hiệu quả tại trạm cân.
Đặc điểm giám sát trạm cân
Lưu lượng xe ra vào cân lớn, quy trình lặp đi lặp lại
Một trạm cân điển hình sẽ có quy trình: xe dừng ở cổng → được đèn tín hiệu/barie cho phép → lên bàn cân → cân vào/cân ra → ghi nhận giao dịch và in phiếu cân. Các hệ thống trạm cân tự động thường kết hợp thêm đèn giao thông, cảm biến (barie), AI nhận dạng biển số, RFID,… để giảm thao tác của nhân viên.
Môi trường ngoài trời khắc nghiệt, hoạt động 24/7
Bàn cân thường đặt ngoài trời, chịu nắng, mưa, bụi và rung chấn khi xe lên xuống. Môi trường xung quanh trạm cân có nhiều bụi (mỏ đá, xi măng, đất cát…), độ ẩm cao và đôi khi có sét đánh. Vì vậy, camera phải chịu được môi trường công nghiệp, hoạt động ổn định liên tục và vẫn cho hình ảnh rõ để phục vụ đối chiếu, tra soát sau này.
Nguy cơ gian lận và thất thoát lớn
Trạm cân là “điểm chốt” liên quan trực tiếp tới tiền: Có thể phát sinh gian lận như tháo bớt hàng, đổi xe trên đường, lên không đủ bánh, cân ké nhiều xe, sửa phiếu cân…. Tranh chấp giữa bên giao – bên nhận về khối lượng hàng. Rủi ro nhân viên thông đồng với lái xe. Do đó, nhiều hệ thống cân hiện đại luôn tích hợp camera để:
- Tự động chụp ảnh xe tại thời điểm cân, lưu cùng với thông tin cân
- Lưu hình ảnh biển số, thùng hàng, vị trí xe trên bàn cân để làm bằng chứng khi cần tra cứu
Yêu cầu tuân thủ quy định, kết nối với cơ quan quản lý
Ở một số nước, cơ quan quản lý bắt buộc trạm cân phải dùng IP camera và cung cấp quyền truy cập trực tiếp, đồng thời gửi dữ liệu cân lên cổng thông tin tập trung. Xu hướng này cho thấy: Camera không chỉ phục vụ nội bộ doanh nghiệp, mà còn là một phần trong hệ thống giám sát của Nhà nước.
Tóm lại, một Camera đáp ứng điều kiện để quan sát và giám sát trạm cân phải giải quyết đồng thời 3 bài toán:
- Thấy rõ biển số – loại hàng – vị trí xe tại thời điểm cân.
- Lưu được bằng chứng hình ảnh gắn với từng phiếu cân.
- Chịu được môi trường khắc nghiệt và kết nối tốt với phần mềm cân xe.
Đọc thêm: Tính năng đếm và kiểm soát xe ra vào
Các vị trí nên lắp đặt camera giám sát
Từ thực tế triển khai và mô hình các hệ thống trạm cân tự động trên thế giới, một cấu hình phổ biến là 4 camera cho một bàn cân: biển số trước/sau, thùng hàng, toàn cảnh.
Camera nhận diện biển số trước
Mục đích:
- Chụp ảnh biển số trước của xe khi xe vào vị trí cân và lưu vào phiếu cân.
- Nhận diện biển số và lưu vào hệ thống phần mềm cân
Ví trị nên lắp Camera
- Đặt 1 camera chuyên nhận diện biển số tại cổng ra của bàn cân, tầm thấp và zoom trực tiếp vào biển số trước của xe.
Camera nhận diện biển số sau
Mục đích:
- Chụp ảnh biển số trước của xe khi xe vào vị trí cân và lưu vào phiếu cân.
- Nhận diện biển số sau và đối chiếu với biển số trước.
Ví trị nên lắp Camera
- Đặt 1 camera chuyên nhận diện biển số tại cổng vào của bàn cân, tầm thấp và zoom trực tiếp vào biển số sau của xe.
Camera quan sát toàn cảnh
Mục đích:
- Kiểm tra xe đã lên đủ bánh, đứng đúng vị trí, không có xe khác “ké” cùng lúc.
- Theo dõi được từng trục bánh (nếu có cân trục hoặc cảm biến căn chỉnh).
- Quan sát rõ hình dạng, loại xe, thùng (mooc ben, container, xe tải thùng…).
Gợi ý:
- Dùng camera dạng bullet hoặc dome gắn trên cột hoặc mái che, nhìn chếch xuống bàn cân.
- Nên set góc sao cho vừa thấy biển số + toàn thân xe, tránh chỉ thấy nóc cabin.
Camera nhìn thẳng vào thùng xe/sơ-mi rơ-moóc
Ở các ngành có nguy cơ gian lận cao (phế liệu, khoáng sản, gỗ, nông sản giá trị cao), nên lắp thêm camera ở vị trí cao, nhìn thẳng xuống thùng hàng
Mục đích:
- Giám sát và kiểm tra thùng xe trong mỗi lần cân.
- So sánh mức chất hàng, hạn chế rủi ro “rút bớt – đổ thêm” trước/sau khi cân.
- Có bằng chứng khi cần đối chiếu với khách hàng hoặc cơ quan quản lý.
Tùy vào vị trí lắp đặt trạm cân và phân bố địa hình, chúng ta có thể lắp đặt ở nhiều vị trí linh hoạt khác nhau:
Nếu muốn đặt Camera ở vị trí cao, nhìn thẳng xuống thùng xe thì nên lắp Camera ở trên trụ hoặc mái che, đặt ở vị trí trung tâm, nhìn trực diện xuống thùng xe. Điều này giúp quan sát đầy đủ các loại xe và hàng hóa mà không bị vật cản.
Nếu muốn đặt Camera góc chéo nhìn từ một bên thùng xe thì nên lắp Camera ở góc bên hông của trạm cân, nhìn chéo vào thùng xe, giúp nhìn rõ cả bề mặt và các chi tiết của hàng hóa.
Ngoài ra, tại các trạm cân ta cũng có thể lắp bảng LED để dễ dàng xem số cân ngay trực tiếp tại phòng cân, từ đó có thể đối chiếu từ bảng LED với phần mềm tránh những sai lệch, thất thoát không đáng có.
Tiêu chuẩn của các thiết bị
Khi chọn camera và hệ thống cho trạm cân, chúng ta nên tập trung vào 3 nhóm tiêu chí: camera, lưu trữ & phần mềm, hạ tầng & kết nối.
Tiêu chuẩn cho camera
Chuẩn kết nối: ưu tiên IP camera
- Dễ tích hợp với phần mềm cân thông qua giao thức ONVIF, RTSP để stream bàn bân
Độ phân giải & ống kính
- Tối thiểu 2MP (1080p) cho camera quan sát chung.
- Với camera nhận dạng biển số (ANPR) nên dùng 2MP–4MP, ống kính varifocal để tinh chỉnh góc zoom cho biển số.
Khả năng chịu thời tiết & va đập
- Chuẩn IP66–IP67 chống bụi, chống nước cho camera ngoài trời.
- Với vị trí dễ va chạm (gần đường xe, gần barrier) nên ưu tiên camera có vỏ kim loại chắc chắn, chuẩn chống va đập IK10 hoặc lắp cao hơn tầm va chạm.
Chống ngược sáng, chụp đêm tốt
- Chức năng WDR (Wide Dynamic Range) để nhìn rõ biển số khi xe đi từ vùng tối ra vùng sáng hoặc ngược lại.
- Hỗ trợ IR (hồng ngoại) hoặc low-light màu ban đêm, đảm bảo hình rõ cả khi trạm cân hoạt động vào ban đêm.
Tần số khung hình (FPS)
- 20–25 fps là đủ cho đa số trường hợp; với làn xe chạy nhanh, nên ưu tiên 25–30 fps để giảm nhòe chuyển động.
Loại Camera nên sử dụng
SmartScale khuyến khích các đơn vị lắp đặt trạm cân nên chọn Camera IP nhận diện biển số 2MP Hikvision nhờ khả năng hoạt động ổn định, hình ảnh rõ nét và dễ dàng tích hợp với phần mềm trạm cân. Dòng camera này hỗ trợ chuẩn ONVIF/RTSP, giúp tự động lấy luồng video, chụp hình đúng thời điểm cân và gắn trực tiếp vào phiếu cân mà không cần nhiều tùy chỉnh phức tạp. Độ phân giải 2MP đủ sắc nét để đọc biển số cả ngày lẫn đêm, kết hợp tính năng chống ngược sáng (WDR) và hồng ngoại giúp nhận diện tốt ngay cả khi xe bật đèn pha hoặc thời tiết xấu.
Bên cạnh đó, Hikvision có hệ sinh thái thiết bị phong phú, nguồn hàng ổn định, dịch vụ bảo hành và hỗ trợ kỹ thuật phổ biến tại Việt Nam, giúp doanh nghiệp dễ dàng mở rộng thêm camera hoặc nâng cấp hệ thống trong tương lai.
Tiêu chuẩn cho hệ thống phần mềm và lưu trữ
Tích hợp chặt chẽ với phần mềm trạm cân
Đây là điểm “xương sống” để hệ thống camera thực sự phát huy hiệu quả, không chỉ là xem live:
- Tự động chụp ảnh khi:
- Chốt số cân
- Xe đến đúng vị trí cân (do cảm biến vị trí kích hoạt).
- Đính kèm ảnh/clip với từng giao dịch cân: mỗi phiếu cân sẽ có bộ ảnh (biển số, toàn xe, thùng hàng) lưu cùng dữ liệu.
- Tìm kiếm & truy xuất nhanh theo: biển số, mã phiếu, khoảng thời gian, loại hàng…
- Hỗ trợ ANPR để tự nhận diện biển số và tự điền vào phiếu cân, giảm sai sót nhập liệu.
Tương thích hệ sinh thái tự động hóa trạm cân
Trong hệ thống trạm cân không người hoặc bán tự động, phần mềm nên kết nối được với:
- Đèn giao thông, barrier, cảm biến vị trí, loa hướng dẫn tài xế.
- RFID, thẻ từ, kiosk POS, hệ thống quản lý xe, ERP… để dữ liệu cân không bị “cô lập”.
Lưu trữ dữ liệu
Hệ thống không chỉ cần dung lượng đủ để lưu trữ tối thiểu 30–90 ngày trên NVR/Server tại trạm, mà còn nên sao lưu dữ liệu online vĩnh viễn trên nền tảng cloud. Mô hình kết hợp “lưu cục bộ + backup cloud” giúp trạm cân vẫn xem lại dữ liệu nhanh tại chỗ, đồng thời đảm bảo không mất dữ liệu khi hỏng ổ cứng, cháy nổ, trộm cắp hay lỗi thiết bị. Toàn bộ hình ảnh cân xe, phiếu cân, lịch sử xe ra vào được lưu trữ tập trung trên cloud, cho phép chủ doanh nghiệp tra cứu mọi lúc, mọi nơi, phân quyền xem theo từng chi nhánh/trạm và đáp ứng tốt yêu cầu kiểm tra, đối soát sau này.
SmartScale hỗ trợ lưu trữ dữ liệu cân và hình ảnh trên cloud, giúp doanh nghiệp yên tâm rằng mọi giao dịch tại trạm cân đều được ghi nhận và bảo vệ lâu dài.
Hạ tầng và triển khai
Thiết kế cột và vị trí lắp đặt
- Cột chắc chắn, độ cao phù hợp để vừa thấy biển số vừa thấy toàn thân xe.
- Hạn chế góc quá chéo khiến biển số bị méo hoặc khó đọc.
- Tránh để camera bị rung khi xe nặng chạy qua, ảnh sẽ bị mờ.
Nguồn điện & mạng
- Ưu tiên PoE (Power over Ethernet) để giảm dây, dễ quản lý.
- Dùng cáp mạng ngoài trời, có chống sét LAN, chống nhiễu, đặc biệt ở mỏ, nhà máy xa khu dân cư.
Bảo trì & vận hành
- Có quy trình vệ sinh kính camera định kỳ (bụi, bùn, hơi nước).
- Giám sát nhiệt độ, độ đầy ổ cứng, cảnh báo khi camera mất kết nối.
Kết luận
Việc chọn camera giám sát phù hợp cho trạm cân xe tải không chỉ giúp đảm bảo tính chính xác trong việc đo lường khối lượng hàng hóa mà còn nâng cao hiệu quả quản lý và ngăn ngừa gian lận. Các camera giám sát cần được lắp đặt tại các vị trí chiến lược như cổng vào, cổng ra, bàn cân và khu vực xung quanh, đồng thời phải đáp ứng các tiêu chuẩn về độ phân giải, khả năng chịu thời tiết và kết nối với phần mềm quản lý trạm cân. Để có một hệ thống giám sát hiệu quả, hãy lựa chọn các thiết bị camera phù hợp và triển khai theo quy trình chuyên nghiệp, giúp bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp và đảm bảo tuân thủ các quy định pháp lý .
